Юрась Шамецька – ВЕРШЫ

Ўолес Стывенс. Cнегавік

Трэба мець розум зімы,
каб разглядаць іней і галінкі сосен,
пакрытых скарынкай снега.
Трэба добра прамёрзнуць,
каб назіраць ядлоўцы ў лёдзе
і тое, як шурпатыя ялінкі далёка блішчаць
у снежаньскім сонцы. І не трэба думаць
пра роспач у гуках ветра,
ці ў некалькіх лісцях,
што засталіся і гучаць, як зямля,
напоўненая такім самым ветрам,
які дзме толькі пры наяўнасці пустога месца
для тых, хто слухае, калі ідзе снег.
І, нічога для сябе, акрамя назіраньня пустаты,
якой не існуе, і той, якая побач.

пераклад з ангельскай мой

* * *
Не шукаю я пары змагання,
не бывае тут пары дажджоў…
Ў Мeнск стары, як крылы для вяртання,
я білет шчаслівы не знайшоў.

Горад мой без золата і бронзы,
абмінуўшы славу і прэстыж,
ў скрыжаваннях вуліцаў бясконцых
знойдзе мне мой ратавальны крыж.

Я блукаю, каб знайсці адказы…
Ён, як храм стаіць паміж вятроў –
горад непакораны ў паразах,
не зламаны дзідамі вякоў.

Ён і сёння дорыць водар чысты,
ў акварэльных променях дажджу.
Дапаможа вызначыць празрыста
шлях адзіны, па якім пайду…

БЕЛАЯ КАНАДЫЙСКАЯ САСНА

Амаль, што беларуская сасна…
Па назве я адразу уяўляю –
халодны дзень спакойна дагарае,
а за вакном марозная зіма.

І гэта канадыйскае зіма,
па выглядзе прыемная, празрыста
шукае шлях, каб заставацца чыстай
і дараваць пяшчоту хараства…

Гляджу, на белай светласці прастор,
ад хваляванняў сам сабе не веру –
упэўнена і ясна разумею,
што раптам ўсё змянілася вакол.

Бо бачу беларускую сасну…
Вось неба беларускае і поле,
а цішыня, што дыхае спакоем
па-беларуску марыць пра вясну.

Цені не маюць адценяў…
З лёгкасцю, па правадах
перасылаюць імгненні
аб непакорлівых снах.

Дні не дадуць стаць рашучым,
і, абляцеўшы прастор,
час можа стаць балючым –
ты ж адвядзеш мой дакор.

Раптам успомнім пра ноты –
і, каб сябе адшукаць,
мы да наступнай суботы
будзем па нотах спяваць.

Музыка зробіцца сталай,
доўга трымаўшы цяпло,
ценямі целаў каханых
будзем ляцець на святло.

Пачатак зімы

1

У Менску рана – тры гадзіны ночы.
Яшчэ не спю – ў Атаве толькі восем…
Ў прагны час, каб не бурыць святочнасць,
на сем гадзін працягне вечар восень…
Тут дрэвы не пазначаны на мапах,
Шато Лаўр’ер мне адчыняе дзверы…
Вось цяжка цягнуць ваяры гарматы
на помніку… Мне іх не бачна веры…
Веленавым святлом цякуць гадзіны
па вуліцах … Зусім не разумею –
чаму губяюць годныя ліцвіны
свой шанц адзіны…Цёмны вечар грэе…
Я ж слухаю эфірны шум прасторы…
У Менску тры, а мне няма жадання
зноў аб’язджаць дарожныя заторы
і не лічыць свой шлях выратаваннем.

2

Зіма… Няма куды спяшацца…
Жыццё па коле вернецца настроем,
анёлы пастараюцца застацца, -
малююць неба фарбай неспакою.
Мне не знайсці (не чутна нават слова)
свой шлях, што застаецца выпадковым…
Іду адзін, каб адшукаць святое,
наіўнае, жывое наваколле…
Няма праспектаў, толькі ёсць хайвэі, -
фарды і лексусы… На газ мацней націсні…
На хвалях радыё мажорны вецер вее,
і раніцай тут малако не кісне.
А голас вечнасці праўдзівы вецер сее…
Надвор’е кепскае, а горад не пусцее
Ў маім жаданні восень не старэе…
Халодным днём Шато Лаўр’ер сагрэе…

3

Пачатак там, дзе скончыцца жыццё,
дзе кожная хвіліна – адкрыццё
адлюстравання… Светлым сном астыў
мой горад, што няспынна, ціха плыў,
а потым пераходзіў ў жорсткі бег…
У парк іду… Лажыцца першы снег…
Халодны край паўстане ў поўны рост,
мне вершам нагадае Роберт Фрост
пра восень, без жадання даказаць,
прастую ісціну, а проста так сказаць:
калі ў цябе ёсць хоць адзін чытач,
то варта вершы для яго пісаць
і чуць свой голас ў поўнай цішыні,
і разумець, што больш вы не адны…
Атаву-рэчку Свіслачу б назваць,
каб ведаць далей, што яшчэ чакаць.

4

Зноў восень адступіла ад сталіцы
і конніца непадуладных лісцеў
не вернеца… Ёй болей не спыніцца
і смокчуць лужы спрытныя сініцы…
Я неба падзяляю на кварталы,
тут сцёк вады пралічаны дакладна…
Вось толькі часу засталося мала -
прастора слова выдалена з заўтра.
Ужо без спадзявання на нябёсы,
каб не губляць апошнюю магчымасць
раблю свой крок насустрач снам і лёсу,
і не пытаю: “Дзе ж яна, айчына?”
Мне годным падаецца лёс адданы,
куды ісці здаецца не пытанне…
Забыты горад млее лістападам
і чысты снег над горадам лунае.

Калі халодны дзень не цешыць,
не прагне скораму вяртанню,
я раскажу табе пра вечнасць,
пра шчырасць нашага кахання.
Адчуем подых дзён бязмежных
разлічым лёсу верагоднасць,
калі разбураныя вежы
дадуць убачыць нашу годнасць.
Калі непажаданасць слоты
сумненні разбівае факты,
калі пішу, нібы па нотах,
табой пазычаныя такты.
А тое, што заўсёды побач
мне падаецца выпадковым,
твая душа, і ўдзячны голас
ужо мне будзе дастатковым.
Хоць лёс – імгненне да спачыну,
на колькі мне магчыма бачыць
табе я буду, дзе магчыма
казаць адно – сваю ўдзячнасць.

* * *

Нажаль, мяне няма…
Вяртаецца зіма…
На вуліцах сталіцы
мне чысты снег прысніцца.

Мне чысты дзень прысніцца
На вуліцах сталіцы…
Без думак і жаданняў
іду шукаць каханне.

Бяз веры пра вяртанне
іду гуляць у каханне….
На вуліцах сталіцы
спакоем снег лажыцца.

Двароў не чую роспач,
бо ты са мною побач…
Вяртаецца зіма…
Нажаль, мяне – няма…

* * *

Адчую дзён бясконцасць доўгіх…
Вачэй вялікіх светлафоры
святло давалі быцам сонца,
а лямпачку на калідоры
мы не ўключалі.
Нас трымала
свабода, каб сябе спазнаць…
Жыццё нічым не замінала
свой шлях, той ноччу пачынаць.
Гадзіннік цікаў неспакойна…
Было дванаццаць, можа болей…
Лёс падаваўся выпадковым,
як там у кніжках.
Толькі вольна
час раздаваў ісця авансы…
А я глядзеў табе у вочы,
каб не лічыць апошнім шанцам
чароўны край, той доўгай ночы.

Па двум дарогам не пайсці -
я тут не выбіраю.
У думках час не абыйсці -
ня ведаю, што далей.

Расце сунічнік па двары.
Часцей мяне вяртае
у дзіцячы лес, да той пары
якой даўно ня маю.

Змяняе правілы парой
свабода ў выгнанні,
яна здаецца мне гульнёй -
гульнёй выпрабаванняў.

Сухі дрымотнік на вакне
дзяцінства мне вяртае…
Няпросты пазл на стале
з пражытых дзён складаю.

Пазл (анг. puzzle) – праблема ці задача, якая правярае кемлівасць, таго, хто гэтую праблему вырашае.

Заўсёды, калі выпадае паехаць у Монтрэаль – адчуванне, што еду ў Вільню. Можа таму, што Мантрэаль ад Атавы, як Вільня ад Менску, прыкладна на адной адлегласці: 180 кіламетраў;можа таму, што трэба пераяджаць мяжу паміж Антарыё і Квэбэкам. Мяжа, пакуль, што умоўная, але ў будычыні, хто ведае – цяжка загадываць наперад. А адрозненні відавочныя: французкая мова, іншыя людзі, іншае культурнае асяродзе. І гэта – самае галоўнае, бо сапраўды Монтрэаль з’яўляецца канадыйскай культурнай сталіцай. Тут больш адбываецца культурных падзеяў, тут адчуваецца подых старой Еўропы, якая прыплыла сюды некалькі стагодзяў таму назад. Тут добра адпачываецца. Калі засумуеш, трэба паехаць у Монтрэаль – смак французкага віна, палепшыць настрой. Нажаль, ніколі ня ездіў цягніком, як гэта заўсёды рабіў, калі ехаў у Вільню. Наступны раз абавязкова – на цягніку.

* * *

Не ходзяць цягнікі – хайвэі,
тут Манрэаль, амаль што Вільня.
Каб зноў адчуць, як вецер вее,
я выключаю свой мабільны.

Гатэлі, паркі, гандляры,
забыты порт на тым жа месцы,
французы… Неба ад зямлі
вышэй ў Мак-Гілаўскім прадмесці.

Хаджу не так, як па сцяжы,
і брук на слых кладзецца лёгка.
Касцёлы, шопы, калажы,
і цені хуткія аблокаў…

Пабудзіць раніцай анёл:
“Вярнуцца ты яшчэ павінен…”
І еду, еду цягніком,
бо Манрэаль – другая Вільня.